De Telegraaf schrijft vandaag dat de meeste ouders van de Nederlandse jihadstrijders in Syrië TROTS zijn op hun zonen. De krant baseert zich op een Facebookpagina die door de ‘polderjihadi’s’ wordt bijgehouden: ‘Volgens de Nederlandse jihadi*s weten veel ouders in ons land exact wanneer hun zonen gaan vechten. De strijders bellen namelijk voorafgaand aan operaties met hun ouders. Zo zouden de meeste ouders vierkant achter hun zonen staan en zelfs trots zijn. Een strijder citeert zijn moeder: “Op twee momenten in mijn leven ben ik enorm blij geweest. Het ene moment was toen mijn zoon ging praktiseren en zijn baardje liet staan en het andere moment was dat ik hoorde dat hij in Syrië was.” Velen doen alsof ouders hun kinderen allemaal weg willen halen hier, maar zij zijn juist heel trots op ons.’

Polderjihadi is tot nu toe een typisch Telegraaf-woord. Op 13 maart debuteerde het in de Telegraaf, waarna die krant het nog een paar keer gebruikte. Het woord polderjihadi is niet afgeleid van polderjihad, een woord dat sinds 2004 in onze taal figureert en vooral gebruikt wordt ter aanduiding van ‘heilige strijd van moslims in Nederland’. Onder meer ten tijde van de moord op Theo van Gogh door Mohammed B dook dat woord regelmatig in de media op. Waarschijnlijk is polderjihadi veeleer ontstaan als samenstelling van polder (in samenstellingen ter aanduiding dat het tweede woorddeel  betrekking heeft op Nederland) en jihadi (jihadstrijder). Een 'Nederlandse jihadstrijder', zo moeten we polderjihadi dus definiëren, ongeacht waar ter wereld die strijder vecht en - zo zijn god het wil - zal sneven.

© Taalbank, 24 mei 2013

In een filmkritiek in De Telegraaf van vandaag worden stewardessen weggezet als ‘stewardozen’. Stewardoos is een (flauwe) woordspeling die het resultaat is van de combinatie van stewardess met het scheldwoord doos (een vrouw of een persoon in het algemeen, een ‘muts’).

Het blijkt niet de eerste keer dat het woord stewardoos in een Nederlandstalige krant figureert. Sterker nog, het woord blijkt in de jaren negentig van de 20e eeuw al nu en dan in de kranten te hebben gefigureerd. Wel wordt het woord sinds een paar jaar steeds gewoner. Sterwardoos blijkt namelijk als geuzennaam te worden gebruikt door stewardessen (of andere vrouwen die een relatie met een piloot onderhouden). Eerder dit jaar schreef De Volkskrant bijvoorbeeld over Nederlandse vrouwen die in Dubai van het leven genieten, onder wie een zekere Marieke: 'Ik ben een stewardoos zoals de meeste vrouwen in Oasis. Want zowat alle piloten hebben een stewardess geschaakt' (24-1-2013).

Seksueel avontuurlijk

Stewardoos is overigens niet de enige min of meer bekende woordspeling op basis van het woord stewardess. Ook stewardel wordt nu en dan aangetroffen. Ook dat woord verwijst naar het imago van stewardessen als in seksueel opzicht avontuurlijke vrouwen. Anders dan stewardoos nooit als geuzennaam gebruikt. Geen wonder, want vrouwen zullen ook veel minder geneigd zijn zichzelf als del dan als doos te typeren.

Stewardel mogen we dus vergeten en ook stewardoos is nog lang niet een woordenboekwaardig woord. Daarvoor is het nog altijd te incourant.

© Taalbank, 23 mei 2013